İzmir Özel Türk Koleji

Çevreci Ulaşım Projesi

SIFIR EMİSYONLA ULAŞIM

 

Dünyadaki İlk Tamamen Elektrikli Otobüs Filosu İzmir’den

            2 yıllık çalışmanın sonucunda ESHOT (Elektrik Su Havagazı Otobüs Troleybüs) tüm dünyada bir ilke imza attı. 20 adet tam elektrikli otobüs Haziran 2017’de hizmete sunuldu. Bu tarihten beri beklentilerden daha verimli ilerleyen proje, hem belediye bütçesine büyük katkı sağlıyor hem de çevre dostu olması yönüyle diğer belediyeler için örnek teşkil ediyor. Kentin geliştirilmesi için tasarrufun şart olduğunu savunan ve bu nedenle bu kadar büyük çaplı bir projenin sorumluluğunu üstlenerek başarıya ulaşan ESHOT Genel Müdür Yardımcısı Fazıl ÖLÇER ve ESHOT Genel Müdürlüğü Teknoloji Şube Geliştirme Müdürü Hakan ÜZKAT, bize hikayeyi en başından anlattılar.

Fikir İhtiyaçtan Doğmuş.

  • Bu fikir aklınıza nereden geldi?

İzmir’de yaklaşık 1500 tane toplu taşıma aracı var. Bunlar yılda yaklaşık 60 milyon litre yakıt kullanıyor. ESHOT bunun için yılda 300 milyon TL İzmir Büyükşehir Belediyesi’nden karşılıksız destek alıyor.

Bu sübvansiyon devamlı artıyor. Azalması söz konusu değil. Kaynakları verimli kullanıp kentin geliştirilmesi için tasarruf yapmak şart. Zam yapma şansımız olmadığı için “Nereden tasarruf edebiliriz?” diye düşündük ve aklımıza dünyanın birçok yerinde kullanılan elektrikli otobüsler geldi.

  • Neden elektrik enerjisini kullanmayı seçtiniz?

Çünkü otobüslerin yenilenebilir, sürdürülebilir ve çevreye zararı olmayan bir kaynak kullanması gerekiyordu. Üstelik ekonomik de olmalıydı.

  • ESHOT Genel Müdürlükleri güneş panelleri ile kaplı. Elektrik enerjisi güneşten mi sağlanıyor?

Evet. Projenin hazırlık süresince birçok ülke gezdik. Bütün ülkeler kendi koşullarına uygun şekilde enerji üretiyordu. Bunu genel kuralımız olarak kabul ettik. Örnek olarak Almanya, enerjisini sıvı hidrojenden sağlıyor.Çin de enerji depolamada lityum kullanıyor. Türkiye ise güneş açısından şanslı bir ülke. Bu nedenle biz enerjimizi güneşten sağlamaya karar verdik.

 

  • Projenin hayata geçirilmesi aşamasında nasıl bir yol izlediniz?

2015’te çalışmaya ve fikir yürütmeye başladık. Bir ekip kurduk. Dünyadaki elektrikli otobüs üreten ve işleten 3 ülkede inceleme, araştırma yapıldı. Bu konuda en başarılı ülke olan Çin’e gittik. Burada firmaları gezerek kendi otobüslerimizi üretebileceğimize karar verdik. Bunun için birçok ihale yaptık ve yerli bir firmayla anlaştık. Bu aşamadan sonra nasıl bir elektrikli otobüs yapacağımız konusu gündeme geldi. İzmir’in yer şekillerine ve iklim şartlarına uygun olması için çok detaylı bir şartname hazırladık.

Bu aşamada proje iki kez iptal edildi ama şartlarımızı zorladık ve 2015’te uygulamaya geçtik. 20 tane elektrikli otobüs tamamen yerli bir firma tarafından üretildi, şoförlere özel eğitim verildi, teknik servis ekibi ise bu alanda uzman mühendis ve teknisyenlerden seçildi. Şehrin belirli yerlerine batarya dolum noktaları kondu. Böylece Nisan 2017’de deneme sürüşlerine, Haziran 2017’de ise tamamen faaliyete başlandı.

 

Enerjinin Kaynağı Belirlenirken Coğrafi Koşullar Önemli

            Otobüslerin kullanacağı enerjinin kaynağını seçmek, belki de bu projeyi ekonomik yönden en çok etkileyecek aşama. Çünkü ulaşım sektöründe maddi açıdan en fazla etkisi olan şey yakıt girdisi. Dizel yakıta alternatif bulmak masrafları düşürmeye yarıyor.

ESHOT’un kurduğu ekip, dünya üzerindeki elektrikli toplu ulaşım hizmeti veren yerleri gezdiğinde, enerjiyi elde etmede her ülkenin kendi coğrafi koşullarına göre bir yol izlediğini gözlemlemiş ve karar aşamasında bu genel kural olarak kabul edilmiş. Bunun ardından İzmir’in coğrafi koşullarına en uygun enerji elde etme biçiminin Güneş olduğu konusunda anlaşılmış.

Projenin verimine bakılırsa, enerji kaynağının iklim şartlarına uygun olarak seçilmesi, bütçeye oldukça katkı sağlıyor.

 

 

Hem Çevre Hem de Bütçe Dostu

Şu an dünyada gereken enerjiyi kendisi üretip kendi filosunda kullanan tek kurum olan ESHOT, Mayıs 2017’de Kanada UITP (The International Association of Public Transport) Konferansı’nda ödül aldı.

Projenin bu ödüle layık görülmesindeki en büyük etken çevre dostu olması. İlk defa bu otobüslerde kullanılan klima sistemi, gövdenin camlar da dahil olmak üzere tamamen yalıtımlı olması, kapı açılıp kapandıkça hava değişimi olmaması için hava perdesi kullanılması gibi yenilikler otobüslerin enerji kaybını engelliyor. Aynı zamanda, otobüsler frene basılı olduğu sürece elektrik üreterek enerji geri kazanımını da sağlıyor.

 

Dünya’da karbon salınımının %40’ı toplu taşımadan kaynaklanıyor. Elektrikli otobüslerde Güneş enerjisi kullanılması, karbon salınımını önlüyor. Yaklaşık bir yılda elektrikli otobüs kullanımı sayesinde salınımı engellenen CO2 miktarı 1,5 tona ulaşmak üzere. Tüm bu salınımı bir günde filtreleyebilmek için gerekli ağaç sayısı 30 binin üstünde. Otobüsler, hava kirliliği ile birlikte ses ve titreşimi de engelleyerek çevre kirliliğini oldukça azaltıyor.

 

“Çevre dostu” olmasının yanında, aynı zamanda “bütçe dostu” bir proje. Dizel otobüslerle karşılaştırılınca maddi olarak %85 tasarruf sağlıyor. Şu ana kadar 500 bin litre fazladan akaryakıt kullanımı engellenmiş. Bu tasarruf sayesinde şehir-bölge planlamaya daha fazla bütçe ayrılabiliyor. Yani ESHOT temel hedeflerine ulaşmış durumda.

Beklenenden Daha Verimli

            Proje beklenenden %40 daha verimli gidiyor. Kurdukları sistem, filonun elektrik ihtiyacının tamamını karşılıyor ve filodaki otobüs sayısı artırıldığında da yetebilecek kapasiteye sahip.

Bu Sadece İlk Adım

            Yalnızca 20 tane otobüs bile hem çevre kirliliğini büyük oranda engellemiş durumda, hem de belediye bütçesine göz ardı edilemeyecek bir katkı sağlıyor. Bu proje gittikçe geliştirilerek diğer şehirlerde ve hatta ülkelerde de uygulanmaya başlanırsa hava kirliliği gözle görülebilir ölçüde azalacak, karbon salınımı neredeyse yarıya düşecek, halka hizmete ayrılan bütçe artacak ve dolayısıyla yaşam koşulları daha iyi hale gelecek. ESHOT herkesi bu konuda bilinçlenmeye ve diğer belediyeleri de çalışmalarını hızlandırmaya davet ediyor. Çünkü ulaşımda daha çok elektrik demek, daha uzun ömürlü bir dünya demek!