TÜRKİYE’NİN İLK HALKA AÇIK SABİT PLANETARYUMUNU AÇTIK

Büyükçiğli İzmir Özel Türk Koleji Çiğli yeni kampüsünde Türkiye’nin ilk halka açık gezegenevi (planetaryum) hizmete girdi. İTK Gezegenevinin açılışını İzmir Valisi Hüseyin Cahit Kıraç, Konak Belediye Başkanı Muzaffer Tunçağ, Milli Eğitim Müdürü Kamil Aydoğan , İTK Genel Müdürümüz Oğuz Tatış ve İTK Büyükçiğli kurucu temsilcimiz Yiğit Tatış yaptı.

Açılışta konuşan Genel Müdürümüz Oğuz Tatış, 1970’de eğitim müfredatından kaldırılan astronomi derslerinin artık İTK’da uygulamalı olarak yapılabileceğini söyledi. İTK Gezegenevi’nin fikir babalarının kurucu Bahattin Tatış ve Ali Nail Kübalı olduğunu söyleyen Tatış, eğitim sistemine yeni bir ufuk açtıklarını vurguladı. Büyükçiğli Kurucu temsilcimiz Yiğit Tatış ise okul olarak hedeflerinin eğitim sistemine yeni bir boyut kazandırmak olduğunu ifade etti. Türkiye’yi daha güzel günlere ulaştırmak için çocuklara yatırım yapmak gerektiğini belirten Tatış , bu anlamda iyi bir gelecek için güzel bir adım attığımızın altını çizdi. Tatış, “Bundan yıllar önce Amerika’da çok daha basit planateryumlardan etkilenen çocuklar bugün dünyanın astronomları, göz bilimcileri oldular. Bizimde hedefimiz Türkiye’nin gök ve fizik bilimcilerine ilham kaynağı olabilmek” diye konuştu. İTK Gezegenevi Direktörümüz Alper Ateş ise dünyada 3000 tane gezegenevi bulunduğuna bunun 2500’ünün Amerika’da , diğer 500’ünün ise dünyanın çeşitli bölgelerinde yer aldığına dikkat çekti. Bunlardan birini okulumuz bünyesinde açmaktan gurur duyduklarını belirten Ateş, “Bundan böyle çocuklarımız, eğlenerek ve yaşayarak öğrenecekler. Tüm öğrencileri ve büyükleri bekliyoruz. Hepsi için ayrı seanslar ve programlar hazırlayacağız” diye konuştu. İzmir Valisi Hüseyin Cahit Kıraç ise; İzmir’in ve İzmir Özel Türk Koleji’nin yine bir ilke evsahipliği yapmasından dolayı gurur duyduğunu ifade etti. Tüm öğrencilerin İTK Gezegenevi ile tanışması için Milli Eğitim Müdürü Kamil Aydoğan’dan destek isteyen Kıraç, “Ülkemiz ve İzmir için güzel bir oluşum Tatış Ailesi’ni tebrik ediyorum” diye konuştu.

Büyükçiğli İTK Kampüsü’nde hizmete giren İTK Gezegenevi, evreni sanal ortamda birebir yaşatacak . Gezegenevi (Planetaryum), Amerika Birleşik Devletleri’nden ithal edilmiş ve üç yabancı ekibin 2 aylık bir çalışması sonucu işler hale getirildi. Gezegenevi paralel işlem yapabilen özel bir bilgisayar sistemi ile yıldız ve gezegenlerin konumlarını hesaplayabilmekte, elde edilen verileri yaklaşık 132 metrekare yüzey alanına sahip kubbe şeklinde bir ekrana yansıtabilmektedir. Yansıtmayı yapan özel projektör 360 derece çepeçevre görüntüler yardımıyla ziyaretçilere uzaya çıkıldığı, gezegenlerin üzerinde uçulduğu hissini vermektedir. Yeni nesil dijital teknoloji ile üretilen görüntüler nefes kesici olmanın yanısıra bilimsel olarak ta güvenilirdir. Gezegenevi’nde özel bir grafik bilgisayarı ve projektör ile gece gökyüzünün, yıldızların ve Samanyolu’nun görüntüsü kubbe içerisine yansıtılarak gökbilim meraklılarına gösteriler sunulacak. Yeni nesil dijital sistem ile gerçekleştirilecek canlandırmalarda; “şehir ışıklarından uzakta, yıldızlar ve Samanyolu nasıl görünür, gezegenler nasıl hareket eder, yıldızlara bakarak yönler nasıl bulunur, kışın neden geceler uzundur veya Ay neden evre değiştirir?” gibi soruların cevabını zahmetsiz ve eğlenceli bir şekilde öğrenmek mümkün olacak. Sistemin bir diğer özelliği, uzayda uçuş simulasyonları da yapabilmesi. Gezegenlere yolculuk, Ay kraterleri üzerinde uçuş veya dev yıldızların bir kara delik tarafından çekilip yutulması gibi canlandırmalar, misafirlere unutulmaz anlar yaşatacak. Gezegenevi gösterileri sadece gökbilim ile sınırlı olmayacak. Arkeoloji konusundaki gösterilerde; ziyaretçilere yeni inşa edilmiş piramitlerin üzerinde uçuş veya İskenderiye Feneri’nin odalarını ziyaret gibi canlandırmalar yapılacak. ITK tarafından üretilen sanat gösterilerinde ise paleolithik Pont d'Arc mağarasındaki mamut resimlerinden, Da Vinci gibi büyük ustaların eserlerine geniş bir zaman ve stil yelpazesinde eserler yüksek kaliteli projeksiyonlarla kubbe içine yansıtılarak izleyiciler eserleri yakından tanıma fırsatı bulacaklar. Misafirler dijital projektörün yansıtacağı hareketli görüntüler sayesinde Vatikan’da Sistine Sapeli içinde ağır adımlarla yürürken tavandaki Michelangelo resimlerini inceleme imkanı bulacaklar. Resimlere konu olan olaylar ve resmedilen karakterlerin tanıtıldığı gösteriler eserlerin yapıldığı döneme uygun klasik müzik parçaları eşliğinde göz kadar kulağa da hitab edecek şekilde planlanıyor. Sanat gösterilerinde Osman Hamdi bey gibi Türk sanatçıların eserlerine de yer verilecek. Eğitsel amaçlı olarak inşa edilen gezegenevi yıl boyunca kesintisiz hizmet verecek. Gösteri sonrasında ziyaretçiler, gökbilim konusunda merak ettikleri soruları uzmanlara danışabilecekler.

TEKNİK BİLGİLER

BİLGİSAYAR, TEKNOLOJI, SAVUNMA

Konferans salonlarında çokça kullanılan LCD projektörler düz ekran üzerine yansıtma yaptıklarından izleyici 3 boyutlu bir görüntü duygusuna kapılamazken, İTK planetaryumundaki sistem ile özel optik dizayn, projeksiyon mesafesi, kubbe yarıçapı gibi parametrelere göre düzeltme yapan yazılımı sayesinde kubbe yüzeyine kesintisiz ve kusursuz bir görüntü sağlanabilecek. Gezegenlerin üzerinde uçuş veya kara deliğe düşme simulasyonları 3 boyutlu baş döndürücü bir etkiye sahip olacak. Milyon mertebesinde pixellerin 32bit renk tonlamasıyla saniyede 32 kare geçecek şekilde islenmesi ve yansıtılması için son teknoloji bir bilgisayar kullanılacak. Bilgisayar, ana konsolda LCD monitör üzerindeki kontrol yazılımıyla astronomik hesaplamaları yaparken oluşacak görüntüyü kesintisiz olarak kubbeye yansıtacak. Örnek olarak Güneş’ten uzaklaştıkça tanıdık takım yıldızlarının şekilleri bozuluyor ve gökyüzü tamamen farklılaşıyor. Bilgisayar, uçuş rotası boyunca çevredeki yıldızların konumlarını sürekli hesaplayarak yıldızlararası uçuşu olabildiğince gerçekçi bir şekilde yansıtıyor.

İTK tarafından üretilen özel bir grafik bilgisayarda yeni gösterilerin tamamen İzmir’de üretilmesi planlanıyor. Paralel işlemcili bu cihazda yıldız kümelerinin evrimi ve relativistic uçuş simulasyonları yapılması öngörülüyor. Yarım milyona yakın parçacığın konum ve dinamik parametrelerini hesaplayan özel bir süper bilgisayarından elde edilen veriler ile tamamen bilimsel olarak üretilen yıldız kümesi veya galaksi çarpışması simulasyonları milyarlarca yılda oluşacak bir olayı bir kaç saniyede canlandırabiliyor. Relativistik uçuşlarda ise ışık hızına yaklaşıldığında görüş alanının daralması, kenarda veya gerideki cisimlerinde görüş alanının içine girmesi ve yolculuk yapılan doğrultudaki cisimlerin renkleri mavileşirken arkada kalanların kırmızılaşması gibi optik etkilerin genel görelilik kuramına uygun bir şekilde canlandırılması planlanıyor.

Bilimkurgu filmlerinde veya ticari yazılımlarda uzayda uçuş simulasyonları her bir yıldızın nokta kaynak olması esasına dayandığından yıldızlararası uçuş ile kar taneleri arasında uçuş canlandırmaları arasında fark bulunmuyor. Uzayda ise yıldızlar arası mesafeler ışık yılı cinsinden olduğundan yarım saatlik bir gösteri içerisinde erişilmesi gereken hızın fizik kanunlarının aksine ışık hızının üzerinde olması gerekiyor. TK bilgisayarı ürettiği simulasyonlarda bir tek “hızların toplamı” kuralını ihlal ederek yıldızlar ve hatta gökadalar arasında uçuş canlandırmaları üretebiliyor.

SANAT

ITK planetaryumu bilimsel gösterilerin yanısıra sanat gösterileriyle de misafirlerine hizmet verecek. Bu gösterilerde paleolithik Pont d'Arc mağarasındaki mamut resimlerinden, Da Vinci gibi büyük ustaların eserlerine geniş bir zaman ve stil yelpazesinde eserler yüksek kaliteli projeksiyonlarla kubbe içine yansıtılarak izleyiciler eserin bir parçası haline getirilecek. Yeni nesil dijital projektör, hareketli görüntüleri yansıtarak Vatikan’da Sistine Sapeli içinde ağır adımlarla yürürken tavandaki Michelangelo resimlerini inceleme imkanı sunacak. Resimlere konu olan olaylar ve resmedilen karakterlerin tanıtıldığı gösteriler eserlerin yapıldığı döneme uygun klasik müzik parçaları eşliğinde göz kadar kulağa da hitab edecek şekilde planlanıyor. İTK tarafından üretilen gösterilerde Osman Hamdi bey gibi Türk sanatçıların eserlerine de yer verilecek.